Welkom

Voor u ligt de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030. Hiermee stelt de raad haar doelstellingen, de kaders en de middelen vast voor het komende begrotingsjaar. En geven we verder invulling aan de ambities en afspraken uit het coalitieakkoord. 

De financiële vooruitzichten voor gemeenten blijven onzeker. Hoewel er nog steeds sprake is van tijdelijke ruimte en aanvullende middelen, blijft de structurele verhouding tussen taken en middelen onder druk staan. Vooral de ontwikkelingen binnen het gemeentefonds, de oplopende kosten in het sociaal domein en de gevolgen daarvan voor de meerjarenbegroting vragen om scherpe keuzes. Daarbij blijft ook de ontwikkeling van de rijksbijdragen voor gemeenten een belangrijk aandachtspunt. We maken ons sterk voor een realistische en structurele financiële verhouding tussen rijk en gemeenten.

Deze onzekerheden maken het blijvend belangrijk om gezamenlijk na te denken over de prioriteiten en keuzes voor de komende jaren. Daarbij gaat het niet alleen om wat we willen, maar ook om wat haalbaar is, wat nodig is en wat inwoners daadwerkelijk merken van onze keuzes.

Terugblik beeldvormende raadsvergadering 9 juni 2026

Zoals afgesproken in het presidium is dit jaar opnieuw een beeldvormende raadsvergadering gehouden over de speerpunten en accenten voor de begroting. De raadsfracties hebben daarbij aangegeven wat volgens hen prioriteiten zijn en hoe we om moeten gaan met de financiële ruimte, de uitvoeringskracht en de maatschappelijke opgaven waar we als gemeente voor staan.

Tijdens de avond kwam duidelijk naar voren dat de raad veel waarde hecht aan de basis op orde. Dat betekent investeren in een veilige, leefbare en toegankelijke omgeving, met aandacht voor onderhoud, voorzieningen en de bereikbaarheid van de kernen. Ook de prioriteit voor woningbouw werd breed gedeeld, met nadruk op betaalbaarheid, doorstroming en voldoende aanbod voor starters en senioren. Daarnaast werd het belang genoemd van goede onderbouwing en planning van nieuwe woningbouwlocaties. De raad wil daarbij tijdig betrokken worden bij de keuzes die nodig zijn om de woningbouw verder te versnellen.

In het sociaal domein ligt de nadruk op preventie, ondersteuning dichtbij inwoners en het voorkomen van onnodige groei van de zorgkosten. Daarbij werd ook het belang onderstreept van de kracht van de samenleving, zoals vrijwilligers, mantelzorgers, verenigingen, scholen, kerken en dorpshuizen. Ook veiligheid, mobiliteit, cultuur, het ondernemersklimaat en de kwaliteit van de openbare ruimte kwamen aan de orde. De verschillende bijdragen laten zien dat er breed draagvlak is voor een zorgvuldige afweging: ambities moeten haalbaar zijn en de beschikbare capaciteit en middelen moeten gericht worden ingezet op wat echt nodig en uitvoerbaar is. Dat vraagt om scherpe keuzes, zeker in een tijd waarin financiële ruimte en uitvoeringskracht onder druk staan.

Keuzes in beeld
Net als vorig jaar is in beeld gebracht welke keuzes wel zijn gemaakt, en welke ook niet. Een uitgebreide toelichting hierop vindt u in een bijlage. In de afweging tussen de verschillende inspanningen en ombuigmogelijkheden zijn een aantal uitgangspunten gehanteerd:

• We zijn een betrouwbare partner in samenwerkingen. We ervaren de meerwaarde van sterke, structurele bestuurlijke- en organisatorische samenwerkingen in Zeeland en op de Bevelanden. We zijn een betrouwbare partner in deze samenwerkingen en komen onze afspraken na.
• We blijven investeren in het aantrekkelijk houden van de kernen. We houden voorzieningen in stand. We vermijden grote zichtbare ingrepen. We voorkomen definitieve bezuinigingen waar we later spijt van krijgen.
• We beschermen de meest kwetsbare inwoners. We kiezen er voor bezuinigingen zo min mogelijk ten koste te laten gaan van de meest kwetsbare inwoners, zoals minima, kinderen en mensen met een zorgbehoefte.
• We blijven investeren in preventie. We ontzien het verenigingsleven. In de afgelopen jaren is hard gewerkt om met LINK een belangrijke infrastructuur voor onder andere preventie neer te zetten. Daar blijven we op investeren. Het verenigingsleven is ontzettend belangrijk voor de gemeenschapszin in onze gemeente. We kiezen er voor hier niet op te bezuinigen.  
• We beperken de lastenverhoging voor onze inwoners. We verhogen de gemiddelde woonlasten met het inflatiepercentage van 2,7%. Zo houden we de kostenstijging voor onze inwoners beperkt.

Financieel kader
Overzicht van de begrotingssaldi over de verschillende jaren.

Naar aanleiding van wijzigingen in wet- en regelgeving en nieuwe inzichten in het financieel toezicht heeft Gedeputeerde Staten van Zeeland het geactualiseerde Gemeenschappelijk Financieel toezichtkader Gemeenten 2026 vastgesteld. Belangrijkste wijzigingen hebben betrekking op risicogericht toezicht, verruimde mogelijkheden inzet reserves en onderuitputting kapitaalslasten en personeelskosten. In de begroting 2027 is het geactualiseerd toezichtkader gehanteerd.

Heffingen en belastingen
De gemiddelde woonlasten laten we stijgen met het inflatiepercentage (2,7%). Zo houden we de kostenstijging voor onze inwoners beperkt.

Taakstellingen en stelposten
In de programmabegroting zijn uit oogpunt van kostenbeheersing en op basis van verwachtingen enkele taakstellingen en stelposten opgenomen. Deze taakstellingen en stelposten zijn in onderstaande tabel opgenomen (x € 1.000).

Verwerking gemeenschappelijke regelingen
In juli 2026 zijn de verschillende begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen door de gemeenteraad behandeld. Deze begrotingen en begrotingswijzigingen zijn verwerkt in deze begroting.

Financiën: scherpe keuzes blijven nodig
De financiële positie van gemeenten is in 2026 verbeterd door de uitkomsten van de voorjaarsnota. Daarmee is voor de korte termijn meer ruimte ontstaan, onder meer door aanvullende middelen voor jeugdzorg en een demping van de terugval in het gemeentefonds. Echter blijft de financiële positie van gemeenten kwetsbaar. De rijksbegroting en de septembercirculaire brengen op onderdelen verlichting, maar nemen de structurele spanning tussen taken en middelen niet weg. Voor de komende jaren komen wel extra middelen beschikbaar, onder meer voor volkshuisvesting, bibliotheken, inburgering, schuldenaanpak en nieuwe wettelijke taken. Tegelijkertijd blijft de periode vanaf 2028 onzeker, mede door de verdere ontwikkeling van de Hervormingsagenda Jeugd, de indexatie van het gemeentefonds en de vraag of de verwachte besparingen op jeugdzorg haalbaar zijn. De VNG benadrukt dat incidentele of taakgerichte middelen geen structurele oplossing bieden voor de disbalans tussen taken en middelen. Voor Kapelle betekent dit dat scherpe keuzes en duidelijke prioriteiten ook in de komende begroting noodzakelijk blijven.

Bedrijfsvoering: uitvoerbaarheid en capaciteit blijven bepalend
De maatschappelijke opgaven waar we als gemeente voor staan worden steeds complexer en vragen om een organisatie die wendbaar, weerbaar en toekomstbestendig is. Tegelijkertijd blijven de krapte op de arbeidsmarkt, de druk op de ambtelijke capaciteit en de toenemende eisen aan informatievoorziening en digitale veiligheid van invloed op onze bedrijfsvoering. In 2027 ligt de nadruk daarom op het verder op orde brengen van processen, het benutten van moderne digitale mogelijkheden zoals AI en het gericht inzetten van onze personele capaciteit. Dat vraagt om prioritering in de uitvoering en keuzes in wat we wel en niet doen. Zo werken we aan een organisatie die past bij de omvang van onze gemeente en de opgaven die op ons afkomen.

Regionale samenwerking: samen optrekken in de regio
De regionale samenwerking blijft in beweging. Op provinciaal niveau krijgt Zeeland 2050 verder vorm als strategische agenda voor de toekomst van Zeeland, met aandacht voor sterke dorpen en steden, economie, onderwijs, zorg, bereikbaarheid en een toekomstbestendige leefomgeving. Ook op de Bevelanden werken we samen aan een gezamenlijke toekomst, waarbij we met Bevelanden 2050 richting geven aan de opgaven die van belang zijn voor onze regio. Voor Kapelle betekent dit dat we actief aansluiten bij de ontwikkelingen in de regio en daarin een betrouwbare partner zijn. Tegelijkertijd bereiden we ons voor op een herziening van onze eigen toekomstvisie, het Strategisch Kompas, naar Kapelle 2050. Daarmee blijven we koers houden in een veranderende regionale context en verbinden we onze lokale ambities met de toekomst van Zeeland en de Bevelanden.

Woningbouwopgave: blijven versnellen en betaalbaar bouwen
De woningbouwopgave blijft één van de belangrijkste ontwikkelingen voor Kapelle. De druk op de woningmarkt houdt aan en vraagt om verdere versnelling van plannen, met aandacht voor betaalbaarheid, doorstroming en verschillende doelgroepen, zoals starters en senioren. De septembercirculaire laat zien dat er extra middelen beschikbaar komen voor volkshuisvesting en onderwijshuisvesting, maar dat neemt de noodzaak niet weg om zelf scherpe keuzes te maken in de programmering en uitvoering. Voor 2027 blijft het van belang om woningbouw niet alleen kwantitatief, maar ook kwalitatief goed vorm te geven. Daarmee werken we aan leefbare kernen en een gemeente waar inwoners kunnen blijven wonen en doorstromen.

Leefomgeving: de basis op orde houden
Ook de kwaliteit van de leefomgeving blijft een belangrijke ontwikkeling. Voor onze inwoners gaat het daarbij om bereikbaarheid, voorzieningen, onderhoud, veiligheid en een goed functionerende openbare ruimte. De financiële ruimte blijft beperkt, waardoor we zorgvuldig moeten afwegen welke ontwikkelingen en investeringen we wel en niet oppakken. Tegelijkertijd blijven beheer en onderhoud, klimaatadaptatie en de kwaliteit van de directe leefomgeving van invloed op hoe inwoners Kapelle ervaren. Juist daarom blijft het nodig om de basis op orde te houden en te investeren in een aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving.

Hervormingsagenda Jeugd: haalbaarheid en beoogd effect
De financiële ruimte voor jeugdzorg is door de voorjaarsnota voor de jaren 2026 en 2027 tijdelijk verbeterd, maar voor de jaren daarna blijft de situatie onzeker. Het kabinet gaat er vanaf 2028 nog altijd van uit dat de Hervormingsagenda Jeugd leidt tot structurele besparingen, terwijl de VNG daar nadrukkelijk vraagtekens bij plaatst. Ook de commissie Van Ark geeft aan dat de haalbaarheid van de beoogde effecten nog niet vaststaat en dat hierover begin 2027 opnieuw advies volgt. Dit moet verder landen in de voorjaarsnota 2027. Voor Kapelle betekent dit dat de ontwikkeling van de jeugdzorgkosten en de rijksbijdrage ook in de komende jaren een belangrijk aandachtspunt blijft. Daarbij blijft het noodzakelijk om in te zetten op preventie, vroegsignalering en ondersteuning dichtbij, om de druk op zwaardere jeugdhulp zo veel mogelijk te beperken.

ZEH-dividend: incidentele opbrengst
De verkoop van de aandelen in ZEH Energy B.V. levert de gemeente Kapelle een eenmalige opbrengst van circa € 14,6 miljoen op. Tegelijkertijd betekent deze verkoop dat de bestaande jaarlijkse dividenduitkering van ongeveer € 1 miljoen per jaar vervalt die op dit moment nog is opgenomen in de begroting. De verkoop zorgt daarmee voor een eenmalige financiële meevaller, maar betekent op langere termijn juist het wegvallen van een structurele inkomstenbron. Het is daarom belangrijk om deze opbrengst niet als extra structurele begrotingsruimte te beschouwen. We moeten ons dus niet rijk rekenen met deze incidentele ontvangst, maar zorgvuldig afwegen hoe deze opbrengst wordt ingezet.

Programma indeling
De indeling van de programma’s is gelijk aan de voorgaande jaren. Een aantal producten zijn wel verschoven van programma, bijvoorbeeld 'integrale handhaving' is verschoven van programma 6 naar programma 1 en 'opvang Oekraïners' is verschoven van programma 1 naar programma 2. De opbouw van een programma bestaat uit de vragen ‘wat willen we bereiken?’, ‘wat gaan we daarvoor doen?’ en ‘wat mag het kosten?’. Alle bedragen zijn in duizendtallen, of anders weergegeven.

Wat willen we bereiken?
Elk programma is voorzien van een intro en een overzicht van de visie, strategische en operationele doelstellingen. Daarmee is snel de essentie van het programma af te lezen. De tekst bij visie komt vanuit het Strategisch Kompas, het coalitieakkoord of een inhoudelijk visiedocument. De tekst bij strategische doelstellingen komt vanuit het coalitieakkoord of inhoudelijke visiedocumenten. De tekst bij operationele doelstellingen komt vanuit inhoudelijke beleidsdocumenten.

Wat gaan we daarvoor doen?
De inspanningen laten zien welke nieuwe activiteiten we het komende begrotingsjaar uitvoeren om onze doelstellingen te behalen. Deze zijn verder uitgewerkt en aangevuld met de (belangrijkste) betrokken stakeholders, de betrokkenheid van de raad, de planning (1e of 2e halfjaar) en de financiën. Reguliere taken en inspanningen zijn benoemd in de inleiding.

Onder financiën is aangegeven wat de financiële impact van de inspanning is. De vermelding ‘binnen budget’ betekent dat er geen extra budget in de begroting is opgenomen voor de betreffende inspanning. Als er wel meer budget is geraamd is dit aangegeven met ‘extra middelen’. Er is alleen een concreet bedrag vermeld als het extra opgenomen budget groter of gelijk is aan € 15.000. Als er extra capaciteit is gemoeid met de uitvoering van een activiteit, dan is dit aangegeven. Incidentele effecten zijn aangegeven met (INC) en structurele effecten met de toevoeging (STR).

In verband met de financiële omstandigheden waar alle gemeentes voor staan, wordt in de begroting ook gekeken naar heroverwegingen binnen bestaand beleid. Om die in beeld te brengen is een bijlage opgenomen in de begroting en toegevoegd aan het raadsadvies.

Wat mag het kosten? 
Elk programma eindigt met een financiële uiteenzetting.

Paragrafen
De paragrafen zijn opgebouwd zoals u van ons gewend bent en waar mogelijk aangepast aan dezelfde indeling zoals in de programma’s. Vanaf de begroting 2027 zijn gemeenten verplicht een extra paragraaf in de begroting op te nemen over de Wet open overheid (Woo). 

Meerjarenraming
In de meerjarenraming is opgenomen welke plannen voor de langere termijn doorwerken in de begroting.

Incidenteel en structureel
Voor structurele baten en lasten geldt in het algemeen, dat zij tot nadere besluitvorming voor onbepaalde tijd in de begroting staan. Met andere woorden, er is (nog) geen einddatum bekend. Het gaat dus om structureel bestaand beleid. Incidentele baten en lasten betreffen de posten die het begrotingssaldo incidenteel beïnvloeden. Deze posten zijn tijdig en hebben een einddatum.

Indicatoren
De beleidsindicatoren zijn wettelijk voorgeschreven. Deze zijn toegevoegd aan de bijlage en zijn verder terug te vinden op waarstaatjegemeente.nl. Er is niet altijd een verband met de opgenomen activiteit binnen de programma’s. Wanneer indicatoren niet actueel zijn, is dit vermeld.