Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen

Kapitaalgoederen zijn investeringsgoederen met een groot maatschappelijk nut die de gemeente nodig heeft om de diensten en goederen die zij aan haar inwoners levert te produceren. De kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen zijn vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplichte onderdelen van de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Gemeente Kapelle voegt daar civieltechnische kunstwerken, speeltoestellen, openbare verlichting en begraafplaatsen aan toe. 

In deze paragraaf zijn de beleidskaders per onderdeel toegevoegd. In de programma’s zijn de financiële consequenties van de diverse kapitaalgoederen opgenomen.

Voor het onderdeel riolering is vastgelegd dat investeringen worden geautoriseerd op basis van het totale investeringsbedrag per jaar. Voor het onderdeel wegen is vastgelegd dat investeringen worden geautoriseerd op basis van het totale investerings- en groot onderhoudsbedrag per jaar. Deze gemiddelde jaarlijkse investeringsbedragen zijn nodig om de goederen over de periode van de technische levensduur in stand te houden. Dit volgens de door de raad vastgestelde beleid- en beheerplan en kwaliteitscriteria.

De voorbereidingstijd van civieltechnische projecten neemt toe. Diverse maatschappelijke ontwikkelingen liggen hieraan ten grondslag. De planvorming van projecten vraagt om meer interne afstemming door de duurzaamheidsopgaves, participatie van inwoners en bedrijven, afstemming met de nutsbedrijven over hun onderhoudsopgaves en werkzaamheden vanwege de energietransitie. Afhankelijk van de complexiteit van projecten varieert de doorlooptijd van projecten. Netcongestie, krapte op de arbeidsmarkt, nieuwe niet voorziene projecten zorgen er geregeld voor dat de planning een meer flexibel karakter krijgt. Daarnaast is het belangrijk om rekening te houden met de nazorg die projecten van ons vragen. Ook hierdoor kan de doorlooptijd van projecten langer worden. 

De voorbereiding en uitvoering van projecten worden vanuit de jaarlijks vastgestelde investerings- en groot onderhoudsbegroting bepaald. Om flexibel te zijn, kan er binnen de programma’s geschoven worden. Dit verantwoorden we door de status en het budget bij de toelichting te motiveren. 

Wegen, straten en pleinen (programma 6: Leefomgeving en Mobiliteit)

• Wegenbeleidsplan: Het beleidsplan wegen 2025 -2034 is 2 september 2025 door de raad vastgesteld. Het beleidsplan vormt de praktische leidraad voor het wegbeheer en de beheerstrategie. Daarnaast geeft het inzicht in het areaal, de actuele onderhoudstoestand, de onderhoudsplanning, de integrale aanpak, de risico’s en de benodigde budgetten en de wijze van financieren. Vanaf 2026 wordt een voorziening voor het groot onderhoud van wegen ingesteld om het groot onderhoud gedurende de technische levensduur van 60 jaar het areaal op gewenste kwaliteitsniveau te houden. Vanuit deze voorzienig kunnen financiële pieken vanwege groot onderhoud opgevangen worden.

Het kwaliteitsniveau van het onderhoud is afhankelijk van het wegtype. Voet- en fietspaden worden op een kwaliteitsniveau B onderhouden evenals de asfaltwegen. Dat is functioneel, verzorgd, verkeersveilig en technisch voldoende. De wegen met bestrating worden op het kwaliteitsniveau C onderhouden. Dat geeft een wat meer onrustig beeld, enig discomfort en hinder maar is technisch voldoende. De gekozen beleidswijziging levert een betere balans op tussen de beschikbare middelen, kwetsbare gebruikers van de openbare ruimte en voorkomt kapitaalvernietiging van asfaltverhardingen. De effecten van deze beleidswijziging evalueren we in 2030.

• De wegeninspectie volgens CROW-norm wordt tweejaarlijks uitgevoerd. De integrale onderhoudsplanning stemmen we hier jaarlijks op af.

• Voor het straatmeubilair is geen beleids- en beheerplan opgesteld. Wat kapot is, wordt vervangen. In geval van vandalisme worden de kosten verhaald.

• De kosten van herinrichtingen en reconstructies worden vanaf 2026 in 60 jaar afgeschreven.

• De exploitatiekosten zijn opgenomen in het programma Leefomgeving en Mobiliteit, product openbare werken

Openbare verlichting (programma 6: Leefomgeving en Mobiliteit)

• Goede openbare verlichting levert een belangrijke bijdrage aan het bevorderen van de sociale veiligheid, verkeersveiligheid en de leefbaarheid.

• In 2015 is het beleidsplan openbare verlichting geactualiseerd op basis van de richtlijn openbare verlichting (ROVL 2011) van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV). Beoordeeld is welke inspanning nodig is om de openbare verlichting op het gewenste peil te brengen en te houden.

• De gemeenteraad besluit in 2026 over een nieuw beleidsplan openbare verlichting in overeenstemming met de bouwsteen eigen organisatie.

• De gemeente stelt zich ten doel, met inachtneming van de veiligheid, daar waar mogelijk energie te besparen.

• De exploitatiekosten zijn opgenomen in het programma Leefomgeving en Mobiliteit, product leefomgeving.

• Er is geen achterstallig onderhoud.

Riolering (programma 6: Leefomgeving en Mobiliteit)

• Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP 2024-2028): Beleidsplan is 18 juni 2024 vastgesteld. Dit plan vormt de praktische leidraad voor de drie zorgplichten; afvalwater, hemelwater en grondwater. Voor dit kapitaalgoed is vanaf 2018 stapsgewijs een voorziening gevormd. Het toevoegen van middelen in stappen van €50.000 per jaar aan de voorziening continueren we vanaf 2025 totdat het volledig benodigde gemiddelde jaarlijkse investeringsbedrag van € 1.458.820 bereikt is. Aanvullend is door de raad een amendement aangenomen waarbij de financiële effecten van het verbreed gemeentelijk Rioleringsplan 2024-2028 zijn vastgesteld. De door de raad gemaakte keuze een volledige voorziening op te bouwen van € 1.458.820 (variant B) is vastgesteld onder voorbehoud van een nadere afweging bij de begrotingsbehandeling in 2029 voor het begrotingsjaar 2030.

• Basisrioleringsplannen voor de kernen Wemeldinge, Schore en Kapelle en Biezelinge zijn in de periode 2015-2017 uitgewerkt en vormen de basis voor de operationele plannen.

• Wateroverlast knelpunten voortgekomen uit basisrioleringsplannen en in de openbare ruimte bekende overlastlocaties zijn in 2019 uitgewerkt in het rapport ‘Masterplan Wateroverlast Gemeente Kapelle’. Op projectniveau zijn knelpuntlocaties uitgewerkt.

• Verbetermaatregelen zijn opgenomen in het meerjaren investeringsprogramma na afstemming met het waterschap Scheldestromen.

• De exploitatiekosten zijn opgenomen in het programma Leefomgeving en Mobiliteit, product riolering.

• Het managen van risico’s gebeurt door inspectie van de riolering en het prioriteren van onderhoud, vervanging en verbetering. Het vervangen en verbeteren van riolen is kostbaar en levert overlast op. Daar waar mogelijk passen we innovatieve technieken zoals relining van het hoofdriool toe en wordt een samenwerking met het nutsbedrijf gezocht. De kosten van relining bedragen ongeveer 50% van de kosten van traditioneel vervangen. De levensduur kan hiermee met ongeveer 50 jaar verlengd worden.

• De kosten van vervangingsinvesteringen en groot onderhoud worden direct afgeschreven en (nog) deels geactiveerd. De kapitaallasten (rente en afschrijving) van het geactiveerde deel komen jaarlijks terug in de exploitatiebegroting. Uitgangspunt is om op termijn alle investeringen direct ten laste van de exploitatie te brengen mits de lasten voor de inwoner niet te hoog worden, hiervoor is een voorziening.

• Er is geen achterstallig onderhoud.

Water (programma 6: Leefomgeving en Mobiliteit)

• Stedelijk waterplan Kapelle: Plan is in 2011 opgesteld wat heeft geresulteerd in het rapport ‘Stedelijk waterplan Kapelle 2012-2016’. Het plan is bestuurlijk vastgesteld. Dit plan legt het gemeentelijk beleid vast op het gebied van water in de bebouwde kom. Verschillende onderdelen van het plan maken deel uit van het geldende VGRP.

• De raad heeft vijf ambities geformuleerd die verwerkt zijn in het plan:

- Inspelen op klimaatontwikkeling (geborgd in VGRP);

- Ecologische kansen aan de randen van kernen daar waar mogelijk te versterken;

- Niet “vooroplopen” ten opzichte van andere gemeenten op gebied van water;

- Ambitie beperkt zich tot beheer en onderhoud oppervlaktewater in bebouwd gebied (BOB) overeenkomst met waterschap;

- Passieve invulling van grondwaterzorgplicht (aangepast naar een toekomstgerichte ambitie in het vastgestelde VGRP 2024-2028).

• Stedelijk waterplan Kapelle: Tussentijdse evaluatie van maatregelen en het proces heeft in 2015 plaatsgevonden aangevuld met een visuele kwaliteitsbeoordeling in 2017. De kwaliteitsbeoordeling van de maatregelen vond plaats op kwaliteit goed/voldoende/onvoldoende.

• Het waterschap Scheldestromen en de Gemeente Kapelle zijn samen verantwoordelijk voor het onderhoud van het oppervlaktewater. Basis voor het onderhoud is de overeenkomst tussen waterschap en gemeente voor het onderhoud van oppervlaktewaterlichamen binnen het bebouwd gebied (BOB).

Civieltechnische kunstwerken (programma 6: Leefomgeving en Mobiliteit)

• Op basis van een inspectie in 2024 is het meerjarig onderhoudsprogramma civieltechnische kunstwerken, zoals bruggen, geactualiseerd. Jaarlijks wordt er een dotatie aan de voorziening civieltechnische kunstwerken gedaan voor dit onderhoud. Uitgangspunt is dat we beweegbare bruggen, de fietstunnel, vaste bruggen en steigers functioneel onderhouden. Bij de overige kunstwerken wordt alleen schade hersteld. Periodiek wordt op basis van nieuwe inspecties het voortschrijdend jaarlijkse uitvoeringsprogramma geactualiseerd. 

Openbaar groen (programma 6: Leefomgeving en Mobiliteit)

• Groen beleid- en beheerplan: Het beleid- en beheerplan groen 2026-2035 wordt in 2025 door de raad ter vaststelling behandeld. Dit beleidsplan vormt de praktische leidraad voor het groenbeheer en de beheerstrategie. Daarnaast geeft het inzicht in het areaal, de actuele onderhoudstoestand, de onderhoudsplanning, de integrale aanpak, de risico’s en de benodigde budgetten en de wijze van financieren.

• De landelijke richtlijn voor het groenbeheer geldt de kwaliteitscatalogus van het CROW. In de kwaliteitscatalogus worden de kwaliteitsniveaus A+, A, B, C en D gehanteerd waarbij niveau A+ en D in de praktijk nauwelijks worden gebruikt omdat A+ vrijwel onmogelijk te handhaven is en D onwenselijk is.

• In de gemeente Kapelle werd het groen op drie verschillende kwaliteitsniveaus onderhouden. In het beleid- en beheerplan groen 2026 -2030 zijn de nieuwe onderhoudsniveau’s voor begraafplaatsen, verblijfsgebieden en bedrijventerreinen vastgelegd.

• Het groenonderhoud wordt door derden en gedeeltelijk in eigen beheer uitgevoerd. De exploitatiekosten zijn opgenomen in het programma Leefomgeving en Mobiliteit, Leefomgeving - Natuur en biodiversiteit.

• Er is weinig achterstallig onderhoud.

*De verschillende groen beheergroepen zijn in 2025 opnieuw geografisch bepaald en verwerkt in het beheersysteem en concept groen beleid- en beheerplan 2026-2035. De getoonde hoeveelheden op hoofdgroepen zijn moeilijk vergelijkbaar met de in voorgaande jaren meer gedetailleerde hoeveelheden en zijn daarom weggelaten uit de tabel.

Begraafplaatsen (programma 6: Leefomgeving en Mobiliteit)

• In de gemeente Kapelle bevinden zich vier algemene begraafplaatsen, in iedere kern één. Daarnaast bevinden zich de gesloten begraafplaats in Eversdijk en de Franse Militaire begraafplaats in de gemeente Kapelle.

• De capaciteit van de begraafplaatsen in Biezelinge, Wemeldinge en Kapelle zijn in 2014, 2015 en 2016 vergroot om in de begraafbehoefte voor de komende jaren te kunnen voorzien. De begraafplaats in Schore heeft nog voldoende ruimte en de begraafplaats in Biezelinge raakt het komende decennium vol als er geen ruimingen plaatsvinden.

• De gemeenteraad heeft in 2025 een nieuw begraafbeleid 2026-2035 incl. heffingsgrondslagen en kostendekking vastgesteld.

*Aantallen genoemd in beleidsplan instandhouding begraafplaatsen.

Speeltoestellen (programma 6: Leefomgeving en Mobiliteit)

• De gemeente streeft naar veilige, aantrekkelijke speelomgevingen, rekening houdend met een brede doelgroep.
• Jaarlijks vindt een externe inspectie plaats en routinematige inspecties door de buitendienst. Onderhoud en vervanging gaat op basis van de bevindingen in deze inspecties.
• Bij renovatie aandacht voor de gehele omgeving en worden aanwonenden betrokken in de planvorming.
• Houtsnipperondergronden worden omgezet naar een onderhoudsvriendelijkere variant (totaal 5000m2). 

Sportaccommodaties (Programma 2: Wonen en Voorzieningen)

• In de gemeente Kapelle bevinden zich twee sportcomplexen het Groene Woud in Kapelle en de Boenze Boogerd in Wemeldinge waar verschillend sporten beoefend worden.
• Om de buitensportaccommodaties op het vereiste kwaliteitsniveau te houden wordt dagelijks onderhoud gepleegd door de gemeente en in toenemende mate de gebruikers. Jaarlijks voert de gemeente in de zomerperiode groot onderhoud aan de sportvelden uit.
• Buitensportaccommodaties renoveren we als de technische kwaliteit onvoldoende is om het beoogde gebruik gedurende de speelperiode te garanderen. Hiervoor is een meerjarig investeringsplan opgesteld. De levensduur van buitensportaccommodaties is afhankelijk van de kwaliteit van het (dagelijks) onderhoud, de feitelijke belasting en de weersomstandigheden. Jaarlijks beoordelen wij in hoeverre renovatie van een buitensportaccommodatie of de bijbehorende voorzieningen noodzakelijk is.
• Streven is het onderhoud uit te voeren volgens de greendeal sportvelden: volledig chemie vrij beheer en onderhoud van de sportvelden.
• De velden worden regelmatig volgens KNVB-normen gekeurd.
• Kunstgrasvelden worden één keer per jaar volgens de normen van het NOC-NSF gekeurd waarvan één keer per acht jaar een uitgebreide keuring. Door de hoge bezettingsgraad is intensief onderhoud nodig.
• Klimaatverandering kan leiden tot intensiever beheer, zoals vaker beregenen. Beregening wordt vooralsnog gedaan vanuit de landbouwleiding van het waterleidingbedrijf. Naar een alternatief wijze van beregening vanuit het oppervlaktewater wordt uitvoering gegeven. 

Inleiding vastgoed (Diverse programma’s)

Het vastgoed areaal van de gemeente Kapelle betreft ongeveer 30 objecten en is nogal divers. Dit varieert van gebouwen voor de brandweer als gebouwen voor scholing- en kind gerelateerde werkzaamheden. Daarnaast zijn er verschillende gebouwen voor de dorpsgemeenschappen en de sportverenigingen. In onze gemeente hebben we naast de functionele gebouwen ook nog een aantal monumenten waar wij een zorgplicht voor hebben. Om onze dienstverlening aan onze burgers en bedrijven uit te voeren beschikken we over een gemeentehuis en werkplaatsen. Een deel van deze bebouwing is toekomst bestendig. Een ander deel vraagt om een beslissing over het toekomstbestendig maken of een andere ontwikkeling. In dit onderdeel vastgoed van de paragraaf Kapitaalgoederen is het bestaande areaal aan vastgoed inzichtelijk gemaakt. Om inzicht in de opgave van een toekomstbestendig vastgoedareaal te komen is voor het strategisch beheer hiervan een routekaart gemaakt. 

* Kadastraal eigendom van schoolgebouw ligt veelal bij de school zelf. 

Algemene uitgangspunten:

• Om vastgoed op een noodzakelijk kwaliteitsniveau te houden wordt onderhoud gepleegd.
• In 2027 wordt een conditiemeting van het bestaande areaal uitgevoerd waarmee het MJOP geactualiseerd wordt. 
• Onderhoud, opgenomen in het meerjarig onderhoudsplan (MJOP), wordt ten laste gebracht van de voorziening. Levensduur verlengend onderhoud > €25.000 geldt als een investering. Het MJOP 2026-2035 houdt rekening met kansen voor toekomstbestendig maken en verduurzamen van de gebouwen daar waar mogelijk. Als een ontwikkeling van het vastgoed verwacht wordt is maatwerk geboden.
• De ontwikkelingen voor de onderwijshuisvesting zijn opgenomen in Integraal huisvestingsplan Onderwijs (IHP) dat in 2019 is vastgesteld. Het IHP vormt de basis voor de strategie voor ontwikkelingen bij onderwijshuisvesting.
• Verplichtingen en ambities met betrekking tot duurzaamheid uit wetgeving en de bouwstenen van de Duurzaamheidsagenda Kapelle worden integraal meegenomen in onderhoudsplannen en ontwikkel strategieën van het vastgoed. 

Vastgoed strategie en routekaart:

Van een deel van het vastgoed areaal is bekend dat een keuze over ontwikkeling noodzakelijk is, omdat deze in de huidige staat niet voldoende toekomstbestendig is. Hiervoor lopen voor verschillende objecten al processen maar voor andere objecten is een keuze nog sterk afhankelijk van ontwikkelingen. Om hierin inzicht in te krijgen is een strategie en routekaart gemaakt. Deze wordt hierna weergegeven. Hierbij worden de objecten ingedeeld in een projectfase. De fase geeft aan waar een object op de routekaart staat en hoeveel keuzeruimte er nog bestaat. Eerder gemaakte bestuurlijke keuzes zijn verwerkt in dit overzicht.

De tabel strategie en routekaart is samengesteld volgens onderstaande fasering van het betreffende vastgoedproject. Voor de in de tabel vermelde projectfasen is een toelichting beschreven evenals de keuzeruimte die er in de verschillende fases is.

* Projecten in de wachtruimte bevinden zich eveneens in de beheer fase. Hierbij wordt alleen een scherpe keuze gemaakt in hoever een investering in onderhoud zinvol is in relatie tot de verwachte ontwikkeling. Hierbij is het uitgangspunten dat gebouwen veilig en gezond gebruikt worden en verval van het object wordt voorkomen. Consequentie kan zijn dat een (her) ontwikkeling na de wachtkamerfase kostenverhogend is door niet uitgevoerd onderhoud. 

1 = Geen onderhoud (casco verhuur)

2 = Instandhouding (alleen het hoognodige onderhoud)

X = Projectstart vernieuwing / renovatie

O = Onderhoudsinvestering